Torciki Runeberga- Runebergintorttu

 

Jeśli po Świętach zostały pierniczki lub ciasteczka i nikt nie może już na nie patrzeć, mam rozwiązanie. Upieczemy torciki Runeberga. 

5 lutego cała Finlandia świętuje dzień Runeberga, wielkiego poety romantycznego. Ale już od początku stycznia, wszędzie można kupić Runebergintorttu. Słodkie, migdałowe, mocno nasączone ponczem. I udekorowane oczkiem z malinowej konfitury otoczonym lukrem. Chociaż podobno ta dekoracja pojawiła się dopiero później i miała przypominać... okulary pana Runeberga. 

Kim był ten tajemniczy pan Runeberg?

Johan Ludvig Runeberg to w skrócie taki fiński Mickiewicz, który w j. szwedzkim walczył o niepodleglość Finlandii. Urodzony 5 lutego 1804 w Pietarsaari/Jakobstad umarł 6 maja 1877 w Porvoo. Pisał o milości do ojczyzny, pracy na roli, prostych ludziach i przyrodzie. Jego utwór Maamme( Nasz kraj )przetłumaczony na fiński, został później hymnem narodowym Finlandii. Podobno ulubionymi ciastkami Runeberga były torciki nasączone ponczem. Tak smakowały pisarzowi, że zajadał się nimi codziennie. Dzięki nim odzyskiwał wenę. A może była to raczej zasługa ponczu?

Autorem przepisu według niektórych był Lars Asteniusa, cukiernik z Porvoo. Inne źródła twierdza, że była to żona Runeberga Fredrika, pisarka i autorka ksiażek kucharskich. I to ona pod koniec życia poety, kiedy schorowany nie opuszczał już łóżka, miała tworzyć kolejne utwory pod jego nazwiskiem. Aż ciśnie się na usta zdanie: za każdym silnym meżczyzna stoi silna kobieta, nieprawdaż?

Nie wiadomo kto wymyślił torciki, ale jedno jest pewne. W przepisie widać fińską oszczędność i gospodarność. Torciki przyrządza się z resztek chleba lub pierniczków, pieczonych na Boze Narodzenie. Ewentualnie można dodać zmieloną bułkę tartą. Świetny pomysł aby wykorzystać resztki. W latach 1866–1868 Finlandię spustoszył wielki głód. Śmierć poniosło 15- 20 procent populacji. Jednym z najbardziej znanych produktów spożywczych z tamtych czasów jest chleb z kory sosny, pettuleipä. Chlebek pieczony nie z samej kory, ale z miękkiej warstwy nią. Czasami dodawano do niego prawdziwą mąką, o ile była dostępna.

 O tej wielkiej tragedii Finowie nie zapomnieli do dzisiaj. I muszę teraz jakoś optymistycznie przejść do przepisu. Frederika i Johan Runeberg mieli ośmioro dzieci do wykarmienia. I mimo to po Świętach zostawały resztki pierniczków...A u mnie ciastka znikają jeszcze przed Świętami. Może trzeba coś zmienić w Nowym Roku, jak myślisz? 

Runebergintorttu czyli torciki Runebergera:

Skłaadniki

150 g masła

1 dl cukru

0, 5 dl brązowego cukru

2 jajka

2, 5 dl mąki pszennej

1 łyżeczka proszku do pieczenia

0, 5 dl mielonych migdałów

1, 5 dl mielonych pierniczków lub ciasteczek 

1 dl śmietany kremówki

ewentualnie kilka kropli aromatu migdałowego lub amaretto Amaretto

Dekoracja:

6 łyżek konfitury malinowej

na lukier:

100 g cukru pudru

2 łyżki soku z cytryny

ewentualnie rum lub likier do nasączenia

Wykonanie:

1. W misce umieścić miękkie masło, cukier i brązowy cukier. Utrzeć do uzyskania jasnej i puszystej masy maślanej. Dodać po jednym jajku i zmiksować. Wymieszać mąkę pszenną, proszek do pieczenia, zmielone migdały i pierniczki. Dodawać do maślanej masy razem ze śmietanką. Ewentualnie dodać aromat migdałowy.

2. Formę do muffinków wyłożyć papierem do pieczenia lub przyszykować wysokie, okrągłe foremki. Ciasto nakładać do około 2/ 3 foremki. Piec w piekarniku nagrzanym do 175 stopni przez około 20 minut. 

3. Wyjąć, wystudzić i ewentualnie nasączyć rumem lub likierem. Na środku każdego torcika położyć kleks konfitury. Utrzeć gęsty lukier z cukru pudru i soku z cytryny. I przy pomocy rękawa cukierniczego wokół konfitury nałożyć pierścień z lukru. 

Udekorowałam torciki dżemem z czarnej porzeczki, żeby lekko przełamać ich słodycz. A do lukru dodałam sok z cytryny, chociaż podobno Frederika robiła go ze zwykłej wody. A gdy zabrakło pierniczków namaczała na noc żytni chleb. Wiedziałam. Nikt nie piecze tyle pierniczków na cały styczeń!

Polecam

Edyta

Kampanisu fińskie grzebyki.

Jak mówi niemieckie przysłowie: obiecane jest obiecane i nie będzie zerwane! Versprochen ist versprochen und wird nicht abgebrochen. To tak w ramach edukacji językowej, żebyście mi się tu nie rozleniwiali. Dzisiaj obiecane kampanisu fińskie grzebyki. Bardzo smaczne, miękkie ciasteczka z dalekiej Laponii. Nie spodziewałam się, że z tak prostych składników można upiec takie smaczne grzebyczki. 

Delikatne, miękkie, a co najważniejsze, nie musisz lecieć na zakupy po egzotyczne dodatki. Jak wiadomo kuchnia fińska charakteryzuje się prostotą.Wszystko czego potrzebujesz do przepisu na grzebyki, masz w kuchni. Masło, cukier, mąka, proszek do pieczenia. No ewentualnie czasem brakuje kwaśnej śmietany. Ale ponieważ w dawnych czasach śmietana byla w Finlandii rzadkim dodatkiem, zastępowano ją maślanką, słodkim lub kwaśnym mlekiem, a nawet wodą. 

Kampanisu, czy tez Kampanisut w liczbie mnogiej, można upiec na proszku lub na sodzie oczyszczonej. Jeśli wybierzesz sodę, pamiętaj o kwaśnym dodatku. Ważne, jest jednak, aby nie dać jej zbyt dużo. Inaczej wyczujemy dziwny smak. 

Dodatkowo można posmarować grzebienie wodą i posypać cukrem z cynamonem. Lub dodać do ciasta szczyptę kardamonu lub cukru waniliowego. 

Kampanisu z Finlandii:

na około 25 sztuk
250 g miękkiego masła
130 g cukru
1,5 dl kwaśnej śmietany
1 łyżeczka proszku do pieczenia( u mnie 2) lub 1 płaska sody oczyszczonej
5, 5 dl mąki pszennej
szczypta soli

Wykonanie:
1. Masło utrzeć masło z cukrem na jasną, puszystą masę. Dodać kwaśną śmietanę i wymieszać. 
2. Mąkę i proszek do pieczenia przesiać. Wsypać stopniowo do masy i wymieszać szpatułką do połączenia się składników. Bardzo krótko zagnieść na gładkie ciasto. Schłodzić przez przynajmniej godzinę w lodówce. 
3. Ciasto rozwałkować na prostokąt na grubość około 5 mm, delikatnie podsypując mąką. Ostrym nożem pokroić na kawałki 5 x 8 cm. Każdy kawałek naciąć nożem 4-5 razy i lekko zagiąć. Można posmarować wodą i posypać cukrem i cynamonem.
4. Piec w temperaturze 225 stopni przez 8 minut.
Moja rada: Piec w temperaturze 180 stopni na rumiany kolor.

A już niedługo kolejny przepis z kuchni fińskiej. Będzie słodko i trochę poetycko, tak żeby pokazać, że ta jeszcze egzotyczna dla nas Finlandia, to nie tylko kraj Muminków i reniferów.
Polecam
Edyta

Pierogi z Karelii

Na moim niemieckim blogu często uczestniczę w akcji kulinarna podróż po świecie. W kwietniu tematem byly Teigtaschen- czyli pierogi, empanadas, pogacze, koperty, pelmeni i wszystkie inne. Tutaj akurat nie miałam wątpliwości i przygotowałam Karjalanpiirakka, czyli pierogi z Karelii.

Moja ulubiona przekąska w Finlandii, którą dostaniemy w każdym supermarkecie lub kawiarni. Karelskie pierożki są pieczone z mąki żytniej, często razowej z dodatkiem mąki pszennej. U mnie w domu nikt nie przepada za zdrową, razową mąką. Mieszam więc tak około dwie trzecie mąki żytniej z jedną trzecią pszennej. A jak chcę się podlizać, to biorę tak pół na pół. Z przewagą białej, pszennej. Formuję małe placuszki, na które kładę kleisty ryż ugotowany na mleku. W Niemczech wszędzie kupimy Milchreis, czyli mleczny ryż. Jest to krągły, krótkoziarnisty ryż, w Europie często określany jako ryż na sushi. Trzeba się tylko uzbroić w cierpliwość i ugotować go na kleistą papkę. Najpierw na wodzie, potem na pełnotłustym mleku. Zabawne, w fińskich przepisach znajdziemy często określenie,,czerwone mleko“. Pochodzi ono od opakowania czerwonego koloru dla mleka pełnotłustego. 

A i może od razu wspomnę, jednostką miary popularną w Finlandii są decylitry. 1 decylitr to zawsze 250 ml. 10 decylitrów to 1 litr. Przeliczanie plynów jest jeszcze w miarę proste.
Ale jak przeliczyć dl na gramy? Decylitr to jednostka objętości płynów i ciał sypkich. 1 dl cukru to prawie 100 g, ale 1 dl pszennej mąki to tylko 60 g. A 1 dl mąki kartoflanej to już 80 g. A żytniej 55g. Dlatego warto się zaopatrzyć w specjalną miarkę, która przyda się również do przepisów amerykańskich. 

Karelskie pierogi mogą na początku nie cakiem przypaść Ci do gustu. Razowa mąka, lekko słone pieczywo, ryż na mleku. To nie są moje smaki- piszą moje niemieckie koleżanki. A ja Ci powiem szczerze, karelskie pierogi w sobie coś uzależniajacego. Zapieczony ryż na mleku smakuje inaczej niż ten, który jesz na śniadanie. A do tego dochodzi munavoi( jajeczna pasta z masła i ugotowanych na twardo jajek) z posiekanym koperkiem. Coś pysznego!
Pierożki mają charakterystyczny kształt, który osiagniemy przyszczypując ciasto dwoma palcami. Najpierw z jednego brzegu, potem z drugiego. Zobacz na zdjęciach. 

Nie jest to trudne, zresztą wiadomo, z czasem będą coraz bardziej udane. Moja dzisiejsza piirakka jest trochę szpiczasta, a powinna być bardziej zaokrąglona, ale nam się podoba każdy jej rodzaj.
No właśnie piirakka. Tak nazywamy w domu te fińskie pierozki. Samo słowo piirakka oznacza ciasto, placek, pierog. A żeby kupić konkretnie pierożki z mlecznym ryżem, musimy koniecznie dodać słowo karjalan, czyli karelskie. 

Świeżo upieczona piiraka, jest trochę twarda i sucha. Dlatego zdradzę Ci sekret fińskich gospodyń domowych. Pierożki smarujemy mieszanką masła rozpuszczonego w gorącym mleku i nakrywamy na chwilę ściereczką. Jeśli zainteresowała Cię Finlandia i jej przepisy, przygotowałam dwa popularne słodkie wypieki, które już wkrótce pojawią się na blogu. 

A już dzisiaj możesz zajrzeć na najciekawszy fiński blog i na chwilę pobyć w Krajem Tysiąca Jezior. A wiec jak prawdziwy Fin, bez względu na porę dnia, kubek kawy do ręki i poczytaj mój przepis na karelskie pierożki oraz zajrzyj do wspaniałej Pieni z blogu Taeykkaeri:)

Karjalanpiirakka, karelskie pierożki:

Na nadzienie:
3 dl wody( 300 ml)
1, 5 łyżeczki soli
3 dl ryż mleczny ca. 255g)
1 , 5 l mleka 3,5 %

Na ciasto:
ca. 9 dl mąki żytniej pełnoziarnistej( około 810- 855 g)
1 dl mąki pszennej( 60 g)
2 łyżeczki soli
4 dl zimnej wody( 400 ml)
dodatkowo:
1 L mleka
200 g masła
mąka do podsypania

Wykonanie:
1. Wodę posolić i zagotować. Wsypać mleczny ryż i zagotować, nie zapominając o mieszaniu. Gotować, aż woda się wygotuje. Wtedy wlać mleko i na małym ogniu zagotować. Gotować około 40- 45 minut, mieszając od czasu do czasu.
2. Ciasto: Do miski wsypać oba rodzaje mąki i sól. Wlać wodę i wyrabiać chwilę ciasto - najlepiej ręcznie. Ewentualnie dodać trochę więcej wody lub mąki. Ciasto nakryć i odłożyć na 10 minut, żeby chwilę odpoczęło.
3. Ciasto podzielić na 10 kawałków. Z każdego kawałka uformować wałek, a następnie pociąć go na równe kawałki. Każdy kawałek rozwałkować na powierzchni podsypanej mąką na mały placuszek. Placuszki nakryć ściereczką, aż będziemy nakładać nadzienie.
4. Na środek każdego placuszka nałożyć nadzienie. Brzegi zagiąć i przyszczypać, aby utworzyły charakterystyczną falbankę( jak na zdjęciu). Najlepiej zacząć od brzegów, na koniec ,,przyszczypać“ ciasto na przeciwległych końcach. 
5. Pierogi układać na blasze i piec w piekarniku nagrzanym do 200°C przez około 15 minut, na złoty kolor. 
6. Mleko podgrzać i rozpuścić w nim masło. Gotowe pierogi posmarować pędzelkiem i nakryć ściereczką, aby nie schły. 

Pasta jajeczna munavoi: 

3 jajka ugotowane na twardo
100 g masła w tempraturze pokojowej
1/ 4 łyżeczki soli
ewentualnie 1/ 2 dl świeżych ziół: szczypiorku, pietruszki

Ugotowane na twardo jajka drobno posiekać. Dodać masło i dobrze wymieszać. Posolić do smaku. Ewentualnie dodać posiekaną pietruszkę lub szczypiorek. Podawać udekorowaną posiekanym koperkiem.

Już niedługo obiecane przepisy z Finlandii. Niecierpliwi mogą już dziś zerknąć na moje drugie dziecko, czyli niemieckiego bloga :)
Pozdrawiam cieplutko! Hei hei :)
Edyta

Mustikkapiirakka- fińska tarta z jagodami

 

Zapraszam na wirtualną podróż po Europie! Dzisiaj pyszna Mustikkapiirakka- fińska tarta z jagodami. Można użyć borówki, malin, truskawek, albo jak u mnie czarnej porzeczki. Jeżeli owoce są mrożone, to mieszamy je bezpośrednio przed pieczeniem z 2 łyżkami mąki kartoflanej. Delikatnie, żeby nie wycisnąć soku. Następnie rozkładamy na surowym cieście podsypanym mielonymi orzechami. I zalewamy nadzieniem z kwaśnej śmietany lub skyrem. U mnie jest to kwaśna śmietana. W oryginalnym fińskim przepisie znajdziemy typowo skandynawski produkt Viili, albo Kermaviili( kerma: śmietana). Viili to mleczny produkt z Finlandii, którego odpowiednika nie ma u nas. Przypomina trochę jogurt lub kefir, ale ma inną konsystencję. Dla mnie jest jak jogurt wymieszany z kisielem. Szczególnie smaczne jest ucierane ciasto z gruszkami polane viilim. Koniecznie trzeba spróbować. Podobnie jak Leipäjuusto, kwiczący serek, o którym już kiedyś pisałam na blogu: tutaj. I parę osób pytało się, co można kupić w Finlandii. Ja zawsze przywożę sobie terva shampoo, czyli ciemny aromatyczny szampon ze smoły o bardzo intensywnym zapachu. Kosmetyk dla amatorów, ponieważ włosy pachną później dość ciekawie, nie jest to jednak zapach nieprzyjemny, A włosy są silniejsze i sprężyste. 

Bardzo smaczna jest też fińska musztarda, kawa lub ciemny, razowy chleb. I przepyszny, słodziutki likier z moroszki Lapponia lakka. Jedyny alkohol, który mogę pić szklankami. Na szczęście nie jest tak często dostępny :)

Przepiękne są również fińskie kryształy. Zrażona polskimi kryształami z okresu PRL-u, zakochałam się w fińskim szkle. Przypomina wyroby z lodu, śnieg, mróz i głęboką, skandynawską zimę. I jest tak cudownie czyste i przejrzyste. A mrożone szkło iittala Ultima Thule jest narodową dumą Finlandii.

Szczególnie ładnie wygląda jako dekoracja okien i parapetów.

I już tylko krótko wspomnę o Miminkach i Mikołaju z Laponii, fińskiej marce odzieżowej Marimekko i kolorowych makach, pysznej czekoladzie i słodyczach firmy Fazer. I jak masz chęć na kawałek tarty z Finlandii i spacer nad jeziorem?

Mustikkapiirakka- fińska tarta z jagodami:

Składniki:

Ciasto:

100 g masła

80 g cukru

1 jajko

1 szczypta soli

140 g mąki pszennej

80 g mąki żytniej

1 łyżeczka proszku do pieczenia

dodatkowo:

mąka do podsypania

łyżka mielonych orzechów

ewentualnie 1 łyżeczka płatków owsianych dla dekoracji

Nadzienie:

200 g jagód: borowka, maliny( u mnie mrożona czarna porzeczka)

*2 łyżki mąki kartoflanej( jeśli jagody są mrożone)

220 g kwaśnej śmietany 18%( albo skyr)

1 jajko

50 g cukru, jeśli owoce są kwaśne trochę więcej

1 łyżeczka cukru waniliowego

Wykonanie:

1. Foremkę na tartę 26 cm lekko nasmarować tłuszczem lub wyłożyć papierem do pieczenia.

2. Masło i cukier wymieszać. Dodać jajko i szczyptę soli i znowu wymieszać. Wsypać oba rodzaje mąki i proszek do pieczenia. Szybko zagnieść na gładkie ciasto.

3. Ciasto rozwałkować na stolnicy podsypanej mąką. Placek powinien być większy niż foremka, żeby później móc zagiąć brzeg. Przełożyć do przygotowanej formy i nakłuć widelcem. Posypać mielonymi orzechami lub tartą bułką.

4. Nadzienie: Jagody rozłożyć na cieście. Owoce mrożone wymieszać z 2 łyżkami mąki kartoflanej. Kwaśną śmietanę, jajko, cukier i cukier waniliowy wymieszać w miseczce. Wylać na jagody. Wystający brzeżek z ciasta zagiąć i posypać dekoracyjnie mielonymi orzechami lub płatkami owsianymi po brzeżku.

5. Tartę wstawić do nagrzanego piekarnika i piec w temperaturze 190 stopni 35 minut. Smacznego!

Mam nadzieję, że zainteresowałam Cię Finlandią. Nie namawiam teraz do dalekich podróży. Wystarczy upiec smaczne ciasto z fińskiego przepisu, włączyć ciekawy filmik podróżniczy i jesteśmy w drodze :)

Pozdrawiam

Edyta

Przysmaki z Finlandii. Leipäjuusto

Witajcie ponownie :-) Wracam z urlopu z glowa pelna nowych wrazen, pomyslow, inspiracji i chetnie sie z Wami tym podziele w najblizszym czasie.

Jesli pojedziecie do Finlandii, namawiam goraco do smakowania miejscowych przysmakow.

Na miejscu pierwszym wymienie : Leipäjuusto. Ser z Laponii.

Przepyszny slodkawy serek z krowiego mleka, w ksztalcie placka z brazowymi plamkami. Wbrew pozorom to nie jest karamel. Plamki pochodza z pieczenia lub grilowania . Jest przepyszny, a co najsmieszniejsze, serek kwiczy, skrzeczy przy gryzieniu :-) Jest to ciekawe wrazenie. Serwowany jest na cieplo, z dzemem z zoltych malin ( moroszek). Jest bardzo, bardzo pyszny. Finowie podaja go w kubkach i zalewaja kawa, ktora nawiasem mowiac w Finlandiijest bardzo smaczna. Goraco polecam! Leipäjuusto jest ogolnie dostepny w supermarketach. Przepraszam, ze nie podaje dzis zadnego przepisu, pospieszylam sie, zeby cos dzisiaj Wam napisac. Pozdrawiam :-)